Polska Szkoła Filmowa: od „Kanału” do „Salta”

czwartek, 12.06.2014r.
Autor: napisał/a 27 artykułów.

Kanały_MPW_beax_026Z nurtem związani byli m.in. Andrzej Wajda, Wojciech Jerzy Has, Jerzy Kawalerowicz, Andrzej Munk, Tadeusz Konwicki. Młodych reżyserów połączył sprzeciw wobec socrealistycznych schematów i sięganie po tematykę dotychczas blokowaną przez cenzurę. W przeciągu niecałej dekady powstały najwybitniejsze filmy w dorobku polskiej kinematografii.

Anty-socrealizm

Po 1948 roku piętno socrealizmu naznaczyło działalność polskich muzyków, literatów, architektów i plastyków. Także od reżyserów wymagano, by ich kino było „socjalistyczne w treści, realistyczne w formie”. Do 1955 roku powstawały głównie filmy o robotnikach, krzepkich warszawiakach odbudowujących stolicę i polskich rolnikach. Rok 1956 przyniósł odwilż w polskim życiu społecznym, a ośmieleni zmianami twórcy filmowi sięgali po tematy dotychczas niemile widziane. Nowe kino odchodziło od szablonowego socrealizmu, wyraźnie inspirując się surowym włoskim neorealizmem. Młodzi reżyserzy, urodzeni w latach 20., wracali do tematu II wojny światowej, pytali o kondycję moralną Polaków, wprowadzali na ekran zepchnięty na margines temat Armii Krajowej i Powstania Warszawskiego. Scenarzystami filmów powstałych w ramach Polskiej Szkoły Filmowej byli często pisarze, przerabiający dla reżyserów swoje powieści i opowiadania. Filmowcy współpracowali z najpoczytniejszymi literatami PRL: Jerzym Andrzejewskim, Markiem Hłasko, Stanisławem Dygatem i Jerzym Stefanem Stawińskim.

„Kanał”

Nie brakuje głosów, że Polską Szkołę Filmową zapoczątkował już pełnometrażowy debiut Andrzeja Wajdy, powstały w 1954 roku film „Pokolenie”. Młody reżyser luźno podszedł do konwencji socrealistycznej, ale nie zerwał z nią całkowicie. Żołnierze Armii Krajowej nie wypadli w obrazie zbyt korzystnie, zwłaszcza na tle odważnej i bohaterskiej komunizującej młodzieży. Mimo życzliwego przyjęcia przez zachodnich krytyków, w kraju na Wajdę spadła lawina krytyki. Emigranci zarzucali mu przekłamania historyczne, działacze partyjni – odejście od zasad socrealizmu. Z cieplejszym przyjęciem spotkał się drugi film z tzw. wojennej trylogii zrealizowanej przez Wajdę, legendarny „Kanał” – pierwsza polska produkcja poruszająca temat Powstania Warszawskiego. Reżyser ostatecznie zerwał z estetyką socrealizmu, w filmie brakuje roześmianych bohaterów, patetycznych haseł i huraoptymizmu. „Kanał” jest wyjątkowo ponurą, pesymistyczną opowieścią o młodych ludziach, którym wojna zabrała młodzieńczą beztroskę, zmuszając do nierównej walki i ucieczki kanałami. Mimo jego oderwania od socrealizmu, polscy krytycy filmowi przyjęli film entuzjastycznie, podobnie jak zachodni dziennikarze. „Kanał” był pierwszym polskim filmem, który wymieniano wśród typów do Oscara, a podczas Festiwalu Filmowego w Cannes zdobył Srebrną Palmę – razem z kultową „Siódmą pieczęcią” Ingmara Bergmana.

1 2

Polska Szkoła Filmowa: od „Kanału” do „Salta”
  • 0.00 / 5 5
0 ocen/y, 0.00 śr. ocen (0% punktów)

Komentarze Facebook:

Komentarze/y

Komentarze czasopisma:

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.