Praca naukowa od strony moralnej

czwartek, 30.04.2015r.
Autor: napisał/a 13 artykułów.

naukowa1n.t-01By mieć dobrą naukę – a konieczna jest ona w dzisiejszej dobie rewolucji naukowo-technicznej – musimy mieć dobrych naukowców. By ich w społeczeństwie wychować, trzeba wiedzieć, jakich ludzi potrzebujemy do uprawiania nauki. Zastanawiając się zaś nad cechami dobrego naukowca, dochodzimy w końcu do pytania o zalety, jakich potrzebuje on w sferze moralnej.

Pierwszą z nich bez najmniejszej wątpliwości będzie umiłowanie prawdy. Bowiem tylko człowiek miłujący ponad wszystko prawdę będzie uczciwie i konsekwentnie do niej dążył, realizując podstawowy cel nauki, jakim jest jej poszukiwanie. I tylko jego stać będzie na trud wypracowania w sobie niezbędnego obiektywizmu w dążeniu do tejże prawdy – obiektywizmu względem poglądów otoczenia, ale i swoich własnych. Trzeba się tutaj wznieść ponad swoje ego, sympatie i antypatie, ale też ponad własne potrzeby bytowe, jeżeli prawda okaże się być w sprzeczności z wymaganiami podmiotów finansujących prace badawcze. Tylko prawdziwa miłość uczonego do prawdy może dać mu taką odwagę.

Prawdziwie wielkich i twórczych naukowców taka odwaga i obiektywizm naukowy cechuje także w stosunku do własnego środowiska– wobec powszechnie uznanych w jego czasach poglądów naukowych. Dlatego właśnie mają miejsce rewolucje w nauce, zmiany paradygmatów. Są one niewątpliwie konieczne dla jej rozwoju, ale życie, a nawet naukowe kariery ludzi je inicjujących, bywają trudne, pełne niezrozumienia, nieufności i niepowodzeń. Potrzebna jest im wobec tego wytrwałość w konsekwentnym dążeniu do celu, lecz i umiejętność przyjmowania porażek, przyznania w razie potrzeby, że się mylili. Nigdy bowiem nie ma absolutnej pewności, że nie zabrnęło się w jakiś ślepy zaułek.

Spośród zalet moralnych naukowca ważną rolę spełniają ścisłość oraz dokładność naukowa. Niezbędne są mu na każdym etapie rozumowania, w przygotowaniu doświadczeń, eksperymentów, w pomiarach i w opracowaniu ich wyników, ale też w podawaniu rezultatów swych badań do publicznej naukowej wiadomości. Trzeba się bowiem poddać zawsze krytycznej ocenie kolegów-naukowców, ponieważ przyjęcie ich życzliwej krytyki od zarania dziejów nauki jest gwarancją nieulegania iluzji w tej działalności.

naukowa2n.t-01Jak widać, są to wymagające zadania i nie ma w nauce sukcesów – zwłaszcza wybitnych – bez wielkiej pracowitości. Jak w każdej pracy ceniona jest też uczciwość, a nie wymyślanie wyników niedokonanych pomiarów czy przywłaszczanie sobie twórczości innych, zwane popularnie plagiatem. Ceni się też ułatwienie innym krytyki – uczciwe uwypuklenie wszelkich słabości swej pracy, jeśli się je dostrzega, a nie ich zaciemnianie. To jest łatwiejsze, jeśli kolegę-krytyka traktuje się jak sprzymierzeńca swej pracy, pomagającego – jak to jest rzeczywiście – w jej ulepszeniu, udoskonaleniu, a nie jak konkurenta w karierze czy wręcz osobistego wroga.

Na koniec jeszcze pozostaje kwestia społecznej odpowiedzialności uczonych. Jest ona o tyle ważna, że wyniki ich pracy mogą być i bywają wykorzystane przeciwko społeczeństwu – na przykład do dezinformowania i do manipulowania ludźmi wykorzystuje się często wiedzę z zakresu psychologii. Nieraz słyszy się głosy, że uczciwy uczony nie powinien się podejmować badań w podobnych celach, niezależnie od spodziewanych korzyści dla siebie – prestiżowych czy majątkowych. W formułowaniu takich opinii należy jednak zachować dużą ostrożność. Jeśli uczciwy odmówi, sponsor zawsze znajdzie na jego miejsce mniej uczciwego naukowca. Lepiej chyba, gdy uczciwy dokona tych badań, a następnie postara się upublicznić wyniki – jak psycholog Robert Cialdini upublicznił tajniki wywierania wpływu na ludzi, umożliwiając szaremu człowiekowi poznanie chwytów manipulacji marketingowej. I skuteczną przed nimi obronę.

 

Iwona Pliszka

 

Redakcja: Anna Purowska

Redakcja językowa: Tomasz Tułasiewicz

Redakcja graficzna: Nikolina Totzka

Praca naukowa od strony moralnej
  • 0.00 / 5 5
0 ocen/y, 0.00 śr. ocen (0% punktów)

Komentarze Facebook:

Komentarze/y

Komentarze czasopisma:

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.