Rewolucja!

czwartek, 02.04.2015r.
Autor: napisał/a 13 artykułów.

rewolucja1n.tJohn Desmond Bernal był nie tylko komunistą, ale również brytyjskim fizykiem i historykiem nauki – po prostu naukowcem. W 1939 roku zauważył nowe jakościowo zjawisko i nazwał je rewolucją naukowo-techniczną. Zapewne nikt wtedy nie przypuszczał, że to sprzężenie zwrotne rewolucji ogólnonaukowej z ogólnotechniczną w ciągu paru dziesięcioleci przewróci „do góry nogami” cały świat!

Jednak na głębsze zrozumienie trzeba było nieco poczekać, bowiem Amerykanin Thomas Kuhn, twórca pojęcia paradygmatu naukowego, rozpoczął swoją karierę dopiero po drugiej wojnie światowej. To właśnie on przekonująco wyjaśnił, na czym w istocie polega rewolucja naukowa. Otóż wprowadza ona do dyscypliny naukowej – lub w przypadku rewolucji ogólnonaukowej do wielu dyscyplin naraz – nowe podstawy w postaci ogólnych praw, sposobu ujmowania opisywanych zjawisk, zakresu tych możliwych do opisania czy problemów dających się rozwiązać, ogólnych cech możliwych modeli rozwiązań czy koniecznej aparatury badawczej. Właśnie te podstawy Kuhn nazwał paradygmatem.

Rewolucja ogólnotechniczna przebiega nieco inaczej. Podczas gdy w zakresie rozważanych koncepcji technicznych rządzą nimi podobne prawa jak w przypadku rewolucji naukowych, to w dziedzinie realizacji są obostrzenia dodatkowe. Dotyczą one możliwości wdrożeń (w warunkach naturalnych i gospodarczych), lecz także i motywacji. Na przykład wiele ważnych wynalazków epoki europejskiego średniowiecza było znanych już w starożytności, lecz z powodu braku wrażliwości społecznej na zagadnienie ulgi w pracy ludzi z najniższych warstw pozostało wówczas tylko ciekawostkami.

rewolucja2n.tJednakże aż do połowy XIX wieku nauka oraz technika rozwijały się oddzielnie. Oddzielnie też przeżywały swe rewolucje – newtonowska rewolucja w mechanice nie była mocno związana z rewolucją przemysłową, dokonywaną przez praktyków gospodarczych w podobnym czasie. Pierwszą dziedziną techniki wynikłą bezpośrednio z rozwoju nauki była elektryczność, a ponieważ stała się niezbędnym źródłem energii w technice, więc była też pierwszą jaskółką i zapowiedzią późniejszego sprzężenia zwrotnego rewolucji technicznej z naukową.

Sprzężenia tego doświadczamy dziś w każdej dziedzinie życia, nie tylko gospodarczej czy w ogóle materialnej. Jego skutki sięgają sfery społecznej, politycznej, kulturalnej, religijnej i obyczajowej – to one bowiem uwidaczniają się w postaci słynnej tofflerowskiej „trzeciej fali”. Zostało to zapoczątkowane na przełomie XIX i XX wieku rewolucją w przyrodoznawstwie, równaniami Maxwella i możliwością ich praktycznego zastosowania. Konsekwencją było powołanie nowego typu szkół – politechnik, zaś przedsiębiorstwa przemysłowe budowały swoje własne laboratoria. Tak rozwijano nowe koncepcje techniczne, rozbudowywane bezpośrednio na bazie stosowanych badań naukowych, a ich wdrożenia skutkowały dla nauki nowymi wyzwaniami i nowoczesną aparaturą badawczą. Ta pozwalała i pozwala nadal badać coraz to nowe obszary rzeczywistości, nie tylko w naukach stosowanych, ale także w tak zwanych naukach podstawowych. Przyspieszenie sprzężenia daje kolejne skutki w każdej już dziedzinie ludzkiego życia – i tak wciąż od nowa!

 

Iwona Pliszka

 
Redakcja: Anna Purowska
Redakcja językowa: Weronika Szczepanik, Tomasz Tułasiewicz
Redakcja graficzna: Nikolina Totzka

Rewolucja!
  • 0.00 / 5 5
0 ocen/y, 0.00 śr. ocen (0% punktów)

Komentarze Facebook:

Komentarze/y

Komentarze czasopisma:

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.