Staropolskie tradycje

czwartek, 28.05.2015r.
Autor: napisał/a 17 artykułów.

staropolska2m.wKuchnia renesansowa i barokowa

Pod koniec XV wieku zaczęto odrzucać dotychczasowy sposób życia – ascezę, liczne posty, nadmierną skromność, umartwianie się. Zmieniły się obyczaje i mentalność ludzi, którzy chcieli się rozwijać, bogacić i ucztować.

XVI-wieczna Polska była krajem zamożnym, o wysokim poziomie kultury. Dostatnio żyła szlachta, mieszczaństwo oraz chłopi. Krystyna Bockenheim w książce Przy polskim stole podaje, że w dworkach szlacheckich mięso, wędliny, ryby, nabiał, mąka, kasze, miód, warzywa i owoce pochodziły z własnego gospodarstwa. W XVI zaczęto sprowadzać cukier, przyprawy, pomarańcze, cytryny, rodzynki, ryż, migdały, wina francuskie oraz włoskie.

Kuchnię polską charakteryzowała duża ilość mięsa, przyprawianego obficie (używano pieprzu, imbiru, papryki, cynamonu, szafranu, goździków, migdałów, cytryn, rodzynek), oraz kasze i groch podawane jako dodatek. Ponadto jedzono ryż, pieczywo, kluski, sosy, ogórki, rzepę. Powszechnie lubiany był groch ze słoniną. Pijano wino i piwo, rzadziej miód. Stoły i półmiski były bogato zdobione, m.in. kwiatami. Kosztowne nakrycie stołu już nie wystarczało. Ozdobne naczynia nie mogły być jeszcze bardziej srebrne. Drogich przypraw używano w nadmiarze. Podawano ogromne misy mięsa, a kielichy miały coraz większe rozmiary.

W XVII wieku w kuchni polskiej zagościły słodycze. Krystyna Bockenheim wspomina, że cukier, pomimo że stał się dostępny, był wciąż drogi. Jeszcze w XIX wieku używano powszechnie cukiernic zamykanych na kluczyk i kontrolowano jego spożycie.

Początkowo desery ograniczały się do konfitur i owoców kandyzowanych miodem, ale wraz z rozszerzeniem się importu pojawiły się inne słodycze. Sławne „cukry” składały się z cukru spajanego gumą draganową (rodzaj gumy arabskiej), która umożliwiała formowanie masy. Owe cukry przesądzały często o wytworności przyjęcia. Robiono również słodkie galarety. Ponadto znano marcepan, składający się z migdałów utartych z cukrem i połączonych wodą różaną w rodzaj ciasta.

Saskie pijaństwo

Epoka saska nie należy do najszczęśliwszych w dziejach Polski. Obaj władcy z dynastii Wettinów – August II Mocny oraz jego syn August III – przyczynili się do utrwalenia negatywnych wzorców obyczajowych. Ich rządy są postrzegane jako okres szczególnego nadużywania trunków i obżarstwa. Pijaństwo stało się akceptowane przez społeczeństwo. Umiejętność picia bardzo dużych ilości alkoholu była powszechnie uznawana, a nawet traktowana jako cnota, o czym wspomina autorka Przy polskim stole. Picie stało się towarzyskim obowiązkiem.

W okresie dostatku zubożali chłopi jedli kasze i potrawy mączne, kluski, pierogi, groch, kapustę, niewiele mięsa i ryb. Do kuchni mieszczańskiej i szlacheckiej zaliczano rosół, barszcz, bigos z kwaszonej kapusty oraz mięso – cielęcinę, drób, baraninę, wieprzowinę, flaki, pasztety.

Desery były coraz bardziej lubiane. Cukier był świadectwem zamożności, podawanie słodyczy na ucztach i balach stało się koniecznością. Jedzono konfitury, owoce kandyzowane i drobne ciasteczka. Zaczęto też piec ciasta francuskie, torty, biszkopty i pączki. Do Polski sprowadzano nowe produkty, takie jak owoce morza i kawa. Importowano też herbatę, którą jednak uznawano w Polsce za zioła, więc początkowo niechętnie ją pito .

Gości należało przytłoczyć ilością jedzenia i olśnić wspaniałym jego podaniem. Zastawę wykonywano z delikatnej, ręcznie malowanej porcelany. Na stołach rozkładano piękne obrusy, bogato haftowane. Krystyna Bockenheim wspomina, że przykrycia nie zawsze starczało na cały stół, więc końce przykrywano szarym płótnem, co było źródłem powiedzenia siedzieć na szarym końcu.

Pod koniec XVIII wieku polska kuchnia zaczęła przypominać europejską, preferując nie ilość czy sposób dekorowania jedzenia, ale jego smak.

 

Agata Dobosz

 
Redakcja: Sandra Skopek
Redakcja językowa: Tomasz Tułasiewicz
Redakcja graficzna: Marta Wypych

1 2

Staropolskie tradycje
  • 0.00 / 5 5
0 ocen/y, 0.00 śr. ocen (0% punktów)

Komentarze Facebook:

Komentarze/y

Komentarze czasopisma:

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.