Jak wychować nowoczesnego humanistę?

czwartek, 05.02.2015r.
Autor: napisał/a 13 artykułów.

human2m.wSłyszy się nieraz postulaty, by wrócić do kształcenia klasycznego, opartego o łacinę i grekę czy o teksty starożytnych autorów. Ma to pozwolić wychowywać myślących obywateli dla współczesnego państwa. Ale niestety odbierałoby to czas na nauczanie potrzebniejszych dziś w życiu rzeczy. Jest inny sposób; można pogodzić jedno z drugim.

Ten sposób nosi nazwę matematyka. Dziś już mało kto pamięta, że jest ona działem filozofii. Była nim, kiedy powstawała, i do dziś nim pozostała. Jej użyteczność w nauce i technice skłania nas często do zapomnienia o jej rzeczywistym charakterze. Jednak gdy go sobie uświadomimy, absurd współczesnych metod uczenia matematyki staje się dla nas boleśnie jasny.

Matematyka narodziła się wraz z filozofią, w szkole jońskiej w VI w. p.n.e. w Grecji. Przez kilkaset lat na tamtych terenach żyło wielu myślicieli, gotowych poświęcić życie zastanawianiu się nad sposobem funkcjonowania rzeczywistości oraz wzajemnym dyskusjom na te tematy. Pośród przedmiotów ich refleksji były także znane od stuleci sposoby liczenia i mierzenia różnych użytecznych wielkości. Dawniej bowiem, gdy było to konieczne, stosowano ustalone od wieków procedury pozwalające wyliczyć potrzebny wynik. Ale nikt się nie zastanawiał, dlaczego jest on prawidłowy. Wynik był i to się liczyło. Ale – nie dla greckich filozofów! Oni chcieli koniecznie wiedzieć, dlaczego trzeba liczyć tak a nie inaczej, i skąd wiemy, że tak jest dobrze. A jeśli któryś z nich coś z tego zrozumiał, chciał podzielić się swą wiedzą z innymi. Przekonać ich, że ma w tej sprawie rację. W tym celu dyskutowano i tak narodziły się matematyczne dowody.

I dlatego to one właśnie powinny być podstawą nauczania również i dzisiaj. Tak jest na poziomie akademickim, a ujęcie takie powinno powrócić na poziom gimnazjalny oraz licealny, poprzedzone gruntowną informacją o filozoficznej genezie matematyki. A nawet zejść na poziom podstawowy. Jest wówczas szansa, że zamiast niechęci do niej, wzbudzimy w uczniach zainteresowanie.

Edukacja powinna się odbywać na wzór dawnej edukacji klasycznej – z naciskiem na dyskusję i rozwiązywanie problemów. Zamiast nudnej biegłości w liczeniu znienawidzonych „słupków” – zastanawianie się nad światem. Odkrycia matematyczne w miejsce rutynowych zadań. Oczywiście nie obejdzie się bez nacisku na ścisłość rozumowania, ale to musi stać się mimochodem. Podobnie jak i zapoznanie się uczniów z praktycznymi zastosowaniami matematyki. Po pierwsze, uczeń potrzebuje odkryć jej piękno; bo wówczas i do opanowania techniki będzie miał motywację.

human1m.wAbsolutnie nie wolno stwarzać też przekonania, że matematyka jest oderwana od życia. Musi służyć do celów „artystycznych” (jak szczególnie piękne teorie matematyczne i dowody), do codziennej pracy i do… zabawy. Do kształtowania wyobraźni, ćwiczenia dyscypliny umysłowej i do prostych celów inżynieryjnych już na etapie szkoły podstawowej. Nie od rzeczy byłoby też zapoznać uczniów z fragmentami starożytnych traktatów, redagowanych opisowo, a nie w języku symbolicznym. Byłoby to świetną ilustracją tego, że matematyka to naprawdę filozofia, a nie tylko nowoczesna notacja. To styl myślenia i styl życia elit helleńskich, jest aktualny po dzień dzisiejszy.

Takie podejście do nauczania matematyki połączyłoby w sobie wszelkie zalety klasycznego, filozoficznego wykształcenia z wymaganiami praktycznymi nowoczesnego świata. Tak z powodzeniem wykształciłoby się humanistów i inżynierów, artystów i lekarzy – przygotowując ich do najróżnorodniejszych przyszłych zadań. Jestem też przekonana, że przy takiej edukacji nikomu nie przyszłoby do głowy kwestionować potrzebę istnienia matury z matematyki. Kto wie – może też wróciłyby czasy, gdy nikt nie mógł liczyć na miano humanisty bez gruntownej znajomości matematyki?

 

 Iwona Pliszka

 
Redakcja: Anna Purowska
Redakcja językowa: Tomasz Tułasiewicz
Redakcja graficzna: Marta Wypych

Jak wychować nowoczesnego humanistę?
  • 0.00 / 5 5
0 ocen/y, 0.00 śr. ocen (0% punktów)

Komentarze Facebook:

Komentarze/y

Komentarze czasopisma:

Dodaj komentarz

Musisz się zalogować, aby móc dodać komentarz.